تبليغاتX
آشنایی با فرهنگ، زبان و ادب کوردی
زیلان ئۆدەباشی: كورد لەسینەمای توركیدا وەك رەشپێستەكانی ئەمریكان



زیلان لەساڵی 1988 لە ئامەد، لە دایكێكی تورك و باوكێكی كورد لەدایك بووە. یێڵماز ئۆداباشی باوكی شاعیرێكی نێودارە. لە ئیزمیر چووەتە قوتابخانە، لەوێ لەساڵی 2002 نێوبانگی دەركرد. وێنەكانی لە چەندین گۆڤاری ژناندا بڵاوكرانەوە. لەساڵی 2006 بەشداری لە درامای تەلەڤزیۆنی و فیلمی سینەماییدا كرد. لەساڵی 2010دا بەشداری پێشبڕكێی شاجوانی ئاڤۆنی كرد و دووەم بوو.
زیلان ئۆداباشی، بە فیلم و جوانییەكەی سەرنجی خەڵكی توركیای بەگشتی بۆ لای خۆی راكێشاوە. دوای ئەوەی بەشداری لە 6 زنجیرە دراما و فلیمێكی سینەمایی كرد، لەفیلمی (قڕێژ)ی یوسف چەتین كە باسی جاشایەتی و رەوشی ژنان دەكات لە كوردستان، رۆڵی سەرەكی گێڕا . ئەو فیلمە مانگی رابردوو لە سینەماكانی توركیا نمایشكرا. ئێستا دایكە، بەڵام دوای ئەوەی هاوژینەكەی خیانەتی لێكرد متمانەی بە پیاوان زۆر كەم بووە. بۆ ئەو نە پارە و نە جوانی پیاو گرنگ نییە، بەڵكو”پیاوە دڵ پڕ سۆز و زیرەكەكان سەرنجم رادەكێشن”. سەبارەت بەكاركردنی لەبواری هونەریدا دەڵێ” دایكم پشتگیریم دەكات، بەڵام باوكم هەندێكجار هەندێك شت قبوڵ ناكات”. ئەو كە بەزەحمەت هەڤپەیڤین دەداتە رۆژنامە گەورەكانی توركیاش، لە هەڤپەیڤینێكدا لەگەڵ (رووداو)دا دەڵێ، پێیخۆشە بۆ كاری جیدی بێتە باشووری كوردستان. 

هەڤپەیڤین: محەممەد سەباتلی

رووداو: لەكوێ لەدایكبووی، لە كوێ گەورەبووی؟
زیلان ئۆدەباشی: لە شاری ئامەد لەدایكبووم، لە شاری ئزمیریش گەورەبووم.

رووداو: كاتێك قوتابی قوتابخانەی ناوەندی بووی بەشداری زنجیرە دراما و شانۆگەریەكانت كرد؟
زیلان ئۆدەباشی: بەڵێ لەوكاتەوە دەستم پێكرد، بەڵام هەر لە تەمەنی منداڵییەوە بێجگە لەكاری نواندن هیچ كارێكی دیكەم بەخەیاڵدا نەهاتووە. 









ادامه مطلب
نوشته شده توسط kurdalameh در سه شنبه 25 بهمن1390 ساعت 0:52 | لینک ثابت |

به رهه می نوی عه دنان که ریم ده گه ل کامکاره کان

image

 

 

رووداو-سلێمانی

هونەرمەندی گۆرانیبێژی كورد (عەدنان كەریم)رایگەیاند، لەگەڵ كۆمپانیای (ئاڤا میدیا) گرێبەستی ئیمزاكردووە بۆ بڵاوكردنەوەی دوایین بەرهەمی هونەریی (خاتوون)

رۆژی چوارشەممە 3/8 لەكۆنگره‌یه‌كیدا كە بۆ ناساندنی دوایین بەرهەمی خۆی لەگەڵ گروپی كامگارەكان بۆ رۆژنامەنووسانی سازكردبوو له سلێمانی‌ ‌ عەدنان كەریم گوتی كە خوازیارە له‌گه‌ڵ ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی‌ ده‌وامی‌ خوێندن سیدیه‌كه‌ی‌ بڵاو ببێته‌وه‌.

لەكۆنگرەكەدا ناوی گۆرانی نێو بەرهەمەكەی ئاشكراكردو رایگەیاند گۆرانییەكان كە سەرجەمیان شیعری عەبدوڵڵا پەشێون، به‌ناوه‌كانی‌ (چاوه‌ڕوانیی‌، خۆشم ده‌وێی‌ - خاتوون، دارستانی‌ سوتان، داگه‌ڕان، له‌به‌رده‌رگه‌، ئاواتێك‌و جوانیت)

بەرهەمی خاتوون، لەلایەن كامگارەكانەوە ئاوازو موزیكی بۆدانراوەو عەدنان لەگەڵ (سەبا كامگار) بەشێوەی دوێت گۆرانییەكانیان گوتووەتەوە.

ده‌رباره‌ی‌ تۆپبارانكردنی‌ ناوچە سنوورییه‌كان لەلایەن تورکیاوه گوتی " هه‌ر هێزێك ده‌ستدرێژی‌ بكاته‌ سه‌ركوردستان وه‌ك هونه‌رمه‌ند به‌رگریی‌ ده‌كه‌م‌و پێم ناخۆشه‌و هه‌میشه‌ دژی‌ ده‌وه‌ستمه‌وه‌"

 

نوشته شده توسط kurdalameh در پنجشنبه 26 آبان1390 ساعت 23:24 | لینک ثابت |

چاو له‌ چه‌ند كورتیله‌ چیرۆكێكدا….

(1)

چاوی ئه‌ومان گۆڕییه‌وه‌ له‌گه‌ڵ خۆر. خۆر كه‌ هاته‌ نێو جه‌سته‌كه‌ی، بوو به‌ خه‌ڵووز و توایه‌وه‌، چاوی ئه‌ویش له‌ ئاسۆوه‌ وه‌ك رۆژێكی نوێ هه‌ڵات..

 

(2)

 

كه‌ له‌ جه‌سته‌ی مردووه‌ رۆح زیندووه‌كان ده‌گه‌ڕاین، به‌ هێواشی ئێسك و پروسكه‌كانمان له‌ گڵی ڕه‌ش جیا ده‌كرده‌وه‌، من ته‌نیا به‌ دوای سۆراغی چاوه‌وه‌ بووم، كه‌ كه‌لله‌ سه‌رێكم هه‌ڵكۆڵی، چاوێك كه‌وته‌خواره‌وه‌، دیوی ده‌ره‌وه‌ی دوایین وێنه‌ی سه‌ر ڕه‌شێنه‌ی تێدا هه‌ڵگیرا بوو كه‌ وێنه‌ی مرۆڤێكی دڕنده‌ بوو به‌ ته‌قاندنی ڕێژنه‌ی گولله‌وه‌ به‌ره‌و پێشه‌وه‌ ده‌هات، دیوه‌كه‌ی تر، هه‌زاران چاو روبارێك خوێنیان لێده‌رژایه‌ ده‌ریایه‌كی سوور.

 

(3)

 

به‌ بیرم نایه‌ت مردووی چاو كراوه‌م دیبێ له‌ ژیانم دا، ئه‌وه‌نده‌ لێی نزیك بوومه‌وه‌ فرمێسكه‌كانم ده‌ڕژانه‌ سه‌ر سینگی ئه‌و.. ماوه‌یه‌ك بێده‌نگ مام، گیانم سڕبوو، راپه‌ڕیم، چاوه‌كانی ئه‌بڵه‌ق، له‌ چاوی هه‌موو كه‌سێكه‌وه‌ كه‌ سه‌یرم كردووه‌ خۆم دیتوه‌، له‌ چاوی كراوه‌ی بابم دا هه‌موو دونیا.

 

(4)

 

هه‌میشه‌ پرو پرێسكه‌م كۆكردۆته‌وه‌، ده‌مه‌وێ له‌ترسی چاو ڕابكه‌م، له‌ هه‌موو چاوێك ده‌ترسم، چاوی مامۆستا، چاوی مار، چاوی دیوار،.. .. . چاوی.. .. .. . ئێواره‌ی دوێنێ چاوی دایكم هات و ته‌واوی چاوه‌كانی تری به‌زاند.

 

(5)

 

له‌ سه‌ر دارو قیسپی هه‌مووپه‌رژینه‌كانی دونیا بۆ به‌رگرتن له‌ هێرشی چاوه‌كان، ناڵ و سه‌ری كڵۆڵی ماڵات هه‌ڵواسراوه‌، له‌ نێو بازگه‌ی هه‌موو چاوه‌كاندا چاوه‌ پاك و سه‌ر ڕاسته‌كان، تیژ تیژ و بێ پرس به‌ناو قه‌دی په‌رژینه‌كان تێده‌په‌ڕن.

 

(6)

 

له‌سه‌ر تیڤیه‌ شڕو هوڕه‌كه‌ وه‌ك لێكۆڵه‌رێكی سیاسی ده‌دوا:

چاوی هه‌موو كه‌سێك نه‌مامێكی ناپاكی بۆ نیشتمان تێدایه‌، پێویسته‌ هه‌رچی زووه‌ به‌ بای نه‌ته‌وایه‌تی ئه‌ونه‌مامه‌ له‌ ڕه‌گه‌وه‌ ده‌ربكێشرێ.

به‌ چاوی دڵ و عه‌قڵ و دیده‌وه‌ سه‌یرمان ده‌كرد، هه‌موو نه‌مامه‌كانی چاوی ئه‌و په‌لكێكی پاكیزه‌ییان پێوه‌ نه‌مابوو.

 

(7)

 

ڕێك له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و وه‌ستا بووم ، كه‌ ئاوڕم لێدایه‌وه‌ سه‌یری منی ده‌كرد، چاوه‌كانی هێنده‌ جوان به‌ ناخی مندا شۆڕببونه‌وه‌، ده‌تگوت چه‌شنی ئه‌ستێره‌یه‌كن له‌ شه‌وێكی ئه‌نگوسته‌چاودا به‌ره‌و ڕووم ئاشنا ده‌بێَ. یه‌ك دوو جار خۆم ده‌خسته‌ په‌راوێزو وامداده‌نا كه‌ بێئاگام، كه‌ به‌ تیله‌ی چاوه‌كانم لێمده‌ڕوانی تین و تروسكای چاوه‌ گه‌وره‌كانی زێتر ده‌چوونه‌ دڵمه‌وه‌، هه‌ستم كرد بۆ یه‌كه‌م جاره‌ چاوێك و خۆشه‌ویستییه‌كه‌ی سه‌رنجم راده‌كێشێ و كه‌مه‌ندكێشم ده‌كات. نێوانی چاوی من و چاوی ئه‌و ته‌نیا شه‌قامێكی جووت سایدی ئه‌وبه‌رو ئه‌مبه‌ر بوو، هه‌ستده‌كه‌م له‌ نێو شه‌قامی هه‌ردوو چاوی ئه‌ودا پیاسه‌ ده‌كه‌م، زێتر تێم ده‌ڕوانێ، ڕێك به‌رامبه‌ری ده‌په‌ڕمه‌وه‌، له‌ به‌رامبه‌رم چاو داناخا، ته‌نانه‌ت ده‌ڵێی سێره‌ی له‌ چاوی منه‌وه‌ داگرتووه‌، ترووكانی ساتێكیش هه‌ستپێناكه‌م، ده‌چمه‌ پێشی، نێوانی برژانگی من و ئه‌و، بستێك و چه‌ند په‌نجه‌یه‌كه‌. چوار پێنج جار هه‌ناسه‌ ده‌خۆمه‌وه‌. به‌خته‌وه‌ری له‌ دیده‌ی ئه‌وده‌بینم. ده‌مه‌وێ بێمه‌گۆ، ناتوانم.. هێشتا من ڕاماوم له‌ چاوی ئه‌و و ئه‌ویش هه‌روا، زمانی جوڵه‌یه‌كی لێپه‌یدابوو، یه‌كسه‌ر شا گه‌شگه‌بووم له‌ خۆشیان. هه‌ر چاومان له‌ چاوی یه‌كتر بڕیوه‌، به‌ ئه‌سپایی فه‌رمووی:

قوربان به‌ زه‌حمه‌تی نه‌زانی ده‌مێكه‌ وه‌ستاوم، كه‌سێ نه‌بوو بمپه‌ڕێنێته‌وه‌ ئه‌و به‌ر شه‌قامه‌كه‌، به‌ یارمه‌تی خۆت !!!؟

سما کورد

نوشته شده توسط kurdalameh در سه شنبه 5 مهر1390 ساعت 1:8 | لینک ثابت |
عەرشی خودا...شعر : باکۆ جەلال

 
 image

 

باوەڕتان بێت لە خوێندنگاش بە شەرمەوە دادەنیشم لە سەر کورسی

 لەو ڕۆژەوەی لە دژی خەڵکی کۆیلە و برسی

 کورسیان کرد بەبڕیاردەر ، بە لوتکەی هێز ، بە هێمای شەڕ

 بەجێیی پیاوی گرگن ، گەندەڵ

 لەم ڕۆژانە مامۆستای مێژو لێییپرسیم

 ئەرێ ڕۆڵە بۆ ئارامت لێ بڕاوە. . بۆچی نازانیت دانیشیت؟

 گەر بەو جێگایە سەغڵەتیت دەتوانیت بە پێوە بۆستیت

 وتم سەد جار پێم خۆشترە، سەر بەرەو خوار هەڵم واسی!.

بە مەرجێک ناچارم نەکەیت کە دانیشم لە سەر کورسی

 وتی من لە تۆ تێناگەم بۆ بەم تەختەیە وا قەڵسی؟!.

وتم ئاخە لەوڵاتی من ، ئەم تەختەیە. . جێیی پیاوی دز و جەردەیە

 مامۆستا گیان بۆیە هیچ کات خۆشیم بە بینی نایا چونکە کورسی،

 لە لای ئێمە عەرشی خوایە،!. کورسی بەڵایە. . ب ە ڵ ا یە.

 

باکۆ جەلال

 ئەمریکا – 29/5/2011

 bako. jalal@yahoo. com

نوشته شده توسط kurdalameh در چهارشنبه 15 تیر1390 ساعت 19:46 | لینک ثابت |
زه‌مانێک بۆ سه‌رخۆشی ئه‌سڵه‌کان" خه‌ڵاتی باشترین فیلمی له‌ فیستیڤاڵی "که‌ن" وه‌رگرت. ره‌نگه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ بوو که‌ فیلمه‌که – که‌ هێنانه‌ سه‌ر شانۆی ڵڕ له‌ ئازاری ڵێنج هه‌تیوه‌ که‌ له‌ ناو کێوه‌کانی سنووری ئێران و عێراق‌دا ڵه‌له‌قاژه‌یان بۆ ژیان ده‌کرد- ناوی فیلمی ئێرانیی لێنرابوو. خه‌ڵکێکی که‌م سه‌رنجیان بۆ ئه‌وه‌ چوو که‌ زمانی فیلمه‌که‌ له‌ بری زمانی فارسی، کوردی بوو. "سه‌رخۆشی ئه‌سڵه‌کان" بوو به‌ یه‌که‌مین فیلمی زمانی کوردی، زمانێک که‌ له‌ ساڵی 1940وه‌ له‌ قوتابخانه‌کانی ئێران قه‌ده‌غه‌ کراوه‌، به‌م هۆیه‌وه‌ ده‌ستی به‌ ئازادیی نێونه‌ته‌وه‌یی گه‌یی. ‌
له‌و کاته‌ به‌دواوه‌، قوبادی ته‌مه‌ن 38 ساڵ، به‌ فیلمه‌ بێ هاوتاکانی "گۆرانیه‌کانی نیشتمانی دایکیم" (2002) و "کیسه‌ڵه‌کانیش ده‌فڕن" (2004) بوو به‌ که‌سایه‌تیی ناونه‌ته‌وه‌یی سینه‌مای کورد و گیانی وه‌به‌ر سه‌نعه‌تی سینه‌مای ناوچه‌ کوردنشینه‌کانی ئێران و ئێراق نا که‌ هیچکات نه‌یانبووه‌. جه‌مشیدی ئێکرامی، مامۆستای به‌شی فیلم له‌ زانستگای ڤیلیام ڵێترسۆن ڤاین له‌ نیوجێرسی ده‌ڵێ قوبادی له‌ ڵاڵ ده‌رهێنه‌ره‌ کورده‌کانی تری وه‌ک هونه‌ر سه‌لیم (ڤۆدکا لیمۆن) و جوانۆ رۆژبه‌یانی (ژیان) "سه‌ره‌نجام توانیویه‌تی ده‌نگێکی ئاشکرا و به‌هێز بێ بۆ حه‌شیمه‌تی له‌بیرکراو و گه‌وره‌ترین که‌مایه‌تیی نه‌ته‌وه‌یی له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست".

ادامه مطلب
نوشته شده توسط kurdalameh در سه شنبه 17 خرداد1390 ساعت 13:9 | لینک ثابت |
شوان په‌روه‌ر و شه‌ریف قه‌یران فیلمێك له‌باره‌ی هه‌له‌بجه‌ به‌رهه‌م دێنن.

 
image

 

"شوان په‌روه‌ر" و "شه‌ریف قه‌یران" له‌ پرۆژه‌یه‌كی هاوبه‌شی هونه‌ری، به‌نیازن فیلمێك له‌باره‌ی هه‌له‌بجه‌ به‌رهه‌م بێنن.

"شه‌ریف قه‌یران" له‌ لێدوانێكدا بۆ به‌شی هونه‌ری ئاژانسی هه‌واڵی "په‌یامنێر" له‌وباره‌وه‌ رایگه‌یاند: "كار بۆ فیلمێكی سینه‌مایی ده‌كه‌ین كه‌ به‌ هاوبه‌شی نێوان من و شوان په‌روه‌ر به‌رهه‌م ده‌هێنرێت،ئه‌و فیلمه‌ له‌باره‌ی هه‌له‌بجه‌یه‌ و پێشمه‌رگه‌یه‌".

"قه‌یران" گوتیشی: "ناوی فیلمه‌كه‌ "هه‌له‌بجه‌ و ئه‌ڤینا كوردا"ــه‌ و سیناریۆی ئه‌و فیلمه‌ش له‌ لایه‌ن خۆمه‌وه‌ ئاماده‌ كراوه‌ و من و شوان په‌روه‌ر وه‌كو ئه‌كته‌ر تیایدا رۆڵ ده‌گیرێن".

ئه‌و راشیگه‌یاند، ماوه‌ی فیلمه‌ (120) خوله‌كه‌ و چه‌ندین ئه‌كته‌ر له‌ باكووری كوردستان به‌شداری له‌و پرۆژه‌ سینه‌ماییه‌ ده‌كه‌ن و كاری وێنه‌گرتنیش له‌ مانگی ئاداری داهاتوو له‌ هه‌له‌بجه‌ ده‌ست پێده‌كات و پێشبینی ده‌كرێت، له‌ مانگی سێپته‌مبێری (2011) نمایش بكرێت.

 

سما کرد       http://semakurd.net/sorani/index.php/newss/242.html

 

نوشته شده توسط kurdalameh در چهارشنبه 18 اسفند1389 ساعت 15:15 | لینک ثابت |
در جواب آسو= که این مطلب ( طبقه بندی زبانها)را از روی تعصب پنداشته

در جواب شما و همه علاقمندان متن کامل مقاله را می گذارم که مطالعه بفرمائید و نظر خود را بنویسید ، به امید استفاده همه و بیداری و خودباوری کسانی که خود را باور ندارند مانند " آسو " که این مطلب را از روی تعصب می داند و گفته: این مطلب از روی تعصب است. دوست گرامی مقاله را که ما ننوشتیم ، بلکه یک مجله معتبر بین المللی چاپ کرده که توسط یک نویسنده معروف نوشته شده است، اگر دوست داشتی مقاله را به زبان اصلی هم در وب قرار می دهیم ( اگر می تونی استفاده کنی!!!) . ما چند دانشجوی کورد هستیم در دانشگاه علامه که زبانهای مختلف می خوانیم و هر کسی با توجه به رشته خود مقالات را ترجمه می کند، این مقاله نیز توسط یک دانشجوی کورد مسلط به زبان فرانسه ترجمه شده است .

موفق باشید.

نوشته شده توسط kurdalameh در یکشنبه 7 آذر1389 ساعت 11:45 | لینک ثابت |
در جواب " میثم کورد"  ( meysam kurrd )و " سلاو"

میثم کورد : منبعتون چیه؟

سلاو : منابع را ذکر کنید.

ضمن تشکر فراوان از دقت نظرتون و خواندن مطالب به عرض می رسانیم :

مطلب را در پاسخ به رامین قرار دادیم ، قبلا به صورت کامل و با ذکر منبع مطلب را ارائه داده بودیم ، می توانید به نوشته های پشین شهریور ۸۷ مراجعه کنید.

و اینک ذکر منبع و نویسنده مقاله که یک مجله معتبر بین المللی است و همچنین نام نویسنده که یک نویسنده نام آشنا در جهان مطبوعات است :

منبع : مجله بین المللی  le français dans le monde no 355 janvier 2008

نوشته ی:پروفسورلوئی ژان کالوه

باز هم متشکرم ، به ما سربزنید ، منزل خودتونه.

کورد علامه : وب سایت دانشجویان کورد دانشگاه علامه طباطبائی / تهران بزرگترین دانشگاه علوم انسانی خاورمیانه

نوشته شده توسط kurdalameh در جمعه 5 آذر1389 ساعت 13:28 | لینک ثابت |
در جواب رامین :
 
سلام ، ميخواستم بدونم زبان كردي چندمين زبان دنياس اخه خودم كوردم؟؟؟؟
 
 
طبقه بندی 88 زبان اول دنیا بر اساس مجموع ارزشها؛:
 
1- انگلیسی 2- فرانسه 3- اسپانیولی 4- آلمانی 5- ژاپنی 6- هلندی 7- عربی 8- سوئدی 9- ایتالیایی 10- دانمارکی 11- ایسلندی 12- فنلاندی 13- رومی 14- روسی 15- لهستانی 16-پرتغالی 17- نروژی 18- ( چینی ) ماندرین 19- عبری 20- چک 21- اسلوونی 22- مجاری 23- کره ای 24- ارمنی 25- استونی 26- ترکی 27- یونانی 28- کاتالانی 29- اسلوواکی 30- کروواتی۳۱- کردی 32- بلاروسی 33- آلبانیایی 34- رومانیایی 35- کیروندی / رواندایی36- تاگالوگ 37- هندی 38- باهاسا 39- بلغاری 40- فارسی 41- صربی 42- قزاقی 43- هاائوسائی 44- پئول 45- پنجابی 46- سواحیلی 47- آذری 48- بنگالی 49- مینی 50- هاکا 51- ویسایان / سبوئانو 52- اردو 53- سیندی 54- ویتنامی 55- بامبارا 56- ازبکی 57- یوروبا 58- پشتو 59- تامول 60- نپالی 61- گوارانی 62- ایگبو 63- تایلندی 64- جاوانایی 65- یوئه 66- ووئی 67- اکراینی 68- خمری 69- آفریقایی 70- سودانی 71- گرجی 72- بوجپوری / بیهاری 73- خیانگ 74- مادوری 75- گانی 76- ژوانگی 77- گوجاراتی 78- تلوگو 79- ماراتی 80- مالایی 81- سینگالی 82- راجاستانی 83- کاننادا 84-اوریایی 85- آمهاریک 86- آسامایی 87- شونا 88- بیرمانی  
نوشته شده توسط kurdalameh در شنبه 29 آبان1389 ساعت 17:10 | لینک ثابت |
                                       معرفی چندسایت جدید کردی

 ۱-                               http://akademiyaziman.com/ 

 

این سایت جدید به صورت اختصاصی به زبان و ادبیات کردی می پردازد .
این سایت به صورت تخصصی به آموزش زبان و ادبیات کردی می پردازد.
علاقمندان به زبان و ادبیات کردی می توانند از این سایت مفید استفاده نمایند.
-------------------------------
۲-
http://bersiv.com/formation/lecons/lecon-1/comment-page-1#comment-114
 
این هم  یک سایت جدید آموزش کردی کرمانجی با توضیحات به زبان فرانسه
 
-------------------------------------------
۳- 
 http://rizgari.com/modules.php?name=News&file=article&sid=25640
 
و این هم سایتی دیگر به زبان کردی
به خاطر همین فعالیتهای زیاد علمی ادبی و انترنتی است که در طبقه بندی زبانها زبان کردی رتبه ۳۱ را در میان زبانهای دنیا کسب کرده است .
 
نوشته شده توسط kurdalameh در شنبه 24 مهر1389 ساعت 16:24 | لینک ثابت |

Mînak: Gulanê xwar.

Ez diçim.

Belgên daran weşîyan.

Peydakirna subjekta wan hersê tevgehan, bi formula jor dê wiha bi.

Ez/em dê ji tevgeha yek bipirsîn: Kê xwar? Bersîva pirsê dibe “Gulan”, û Gulan dibe subjekta tevgehê(hevokê). Wek tê xuyakirin “Gulan” xîm, bingeh, binyata tevgehê ye. Û ser gotinakir(xwar) dixebite.

Subjekta tevgeha duyan ji: Dîsan ji formula jorê dê bilivîn: Kî diçe? Bersîv dibe “ez”û ez dibe subjekta tevgehê anji dibe xîm anji bingeha tevgehê.Wek tê dîtin disan ser gotinkirê(diçe) kardike.

Mînaka sêyan ji: Dîsan dê ji formula jorê bilivîn, lê wê care şuna kê/kî ez dê gotina çi denim ber gotinakir, û bipirsim: Çi weşîyan? Bersîv dibe “Belgên daran”, li vir ji “Belgên daran “ dibe subjekta tevgehê anji dibe bingeha, xîm, temel,esas anji binyata tevgehê.

Subjektên tevgehên jor hatîne destnîşankirin, hemî aşkire û aktivîn.

Wek weşartî ji dê wiha bi:

-Gelo Ferhadî nan xwar? Tevgehek pirsî ye. Cihê her gehekê aşkire ye. Ferhat(subjekte-bingehe) xwar ji gotinakir e. Bersîv dana wê tevgehê kurtî dê wiha bi: Mirov dikare bêji” Erê xwar”, û mirov dikare bêje: Belê xwar. Li herdu rewşê de subjek ne hatîye karînan bersîv bi kurtî hatîye dayîn. Rewşên wiha de, subjektê(bingeh)dikare hêsanî bên weşartin. Wek minaka “Belê xwar” anji Erê xwar de subjek hatîye weşartin, Eger tevgeh bi hemi gehan ve bê karînan, divîya wiha bûya: Belê Ferhadî nan xwar.

Anji wek forma fermanî de ji subjekt(bingeh) weşartî ye. Minak: bixwe-biçe-rabe-bike….. li vir subjekt weşartî ye. Vekirna vê wihaye: Tu bixwe ye,anji Tu biçe ye. Lê rewşên wiha de subject-bingeh nayên karînan weşartî dimînin.

Subjek (bingeh) nav tevgehê(hevok) de dikare wek forma pasiv ji ravesti: Name bi min, hate nivîsandin. Wê tevgehê de pirsa subjekt peydakirnê ji wiha ye: Name bi kê hate nivîsandin? Bersiv dibe”min” ew ji subjekta(bingeha) tevgehê ya pasiv e.

Mabesta min bi çavek din nêrîna mijarê ye.Ne ku ji termên rêzmanê kurdî-kurmancî re sergêjî anji tevelhevîyek peydakirin ne.Berovajîyê ve hîvî û mabesta min ev e, mijar bi vî awayî, piçek din ronîtir û zelaltir bibe.Hîvîdikim wek min xwestî hatî bi cih.

Mustafa Kaplan

نوشته شده توسط kurdalameh در جمعه 19 شهریور1389 ساعت 19:0 | لینک ثابت |
تکمیل مطلب " بزرگان ملت کرد"

با توجه به اینکه در مطلب قبلی بزرگ مردان کرد نام برده شده بودند خانم " گه شین" زحمت کشیدند و با ذکر نام برخی از بزرگ زنان تاریخ کرد مطلب را کامل نموده اند. :

خاتون عصمت ایوبی نوه ی صلاح الدین ایوبی :تاسیس بزرگترین مدرسه علوم دینی در بغداد
خاتون خورشید مریوانی مادر شاعر معروف قانع مریوانی کتاب با ارزشی در آداب خانه داری و آشپزی سنتی خودمان نوشته است (من نخوندمش )

خاتون شاناز ،دختر مولانا یعقوب اردلان وی در جریان حمله ی قزلباشها شهامت بسیار زیادی از خود نشان داد .
خانزاد ،حکمران امارت سوران در قرن 12 می زیسته و مدتهای طولانی امورات سورانها را اداره کرد و هیچگاه تسلیم عثمانی ها نشد .
دولت خانم ،همسر عز الدین محمد حاکم لرستان ،پس از فوت همسرش حکمرانی لرستان را بر عهده داشت وی در 716 هجری میزیسته.

روناک یاسین مریوانی ،استاد و پژوهشگر دانشگاههای هاروارد و دوبلین ،سال 1299در یکی از روستای مریوان به دنیا آمد و در 1381هجری شمسی در واشنگن در گذشت .

زه ری یوسف متولد تفلیس در 1966 میلادی دکترای خود را از دانشگاه لنینگراد اخذ نمود در حال حاضر در هامان دا نشگاه در قسمت کرد شناسی مشغول به تدریس است .
فاطمه ایوبی در سال محدث بزرگی بود و فاطمه خان اداره منطقه ی رو انداز را تنا آخر عمر بر عهده داشت
فاطمه قه ره جنگ آور کرد . وی در جنگ بین قیصر روسیه و ارتش ترکیه جنگید.
فاطمه الکردی فرزند احمد آلکری سیاستمدار بزرگی بود .

قدم خیر فیلی او نیز جنگ آور بود قیام بزرگی ترتیب داد و 5 سال در نقابل رضا مقاومت کرد و سر در زندان رضا شاه در گذشت .

لیلی بدر خان هنر مند و موسیقی دان .

ماه اشرف اردلان (مستوره اردلان ) شاعر معروف کرد .

ماها نه رگز وبرا حلیم جنگ آور کرد در مقابل ارتش ترکیه .

والیه خانم دختر امان الله خان وی نیز به اداره ی امور کردستان بعد از مرگ همسرش پرداخت
...

و این تحقیقات من تا ادامه دارد البته برای بعد از امتحانات ترم تابستانم .

فرستنده : گه شین خانم از وبسایت " گه لاریزانی گه شین"

با سپاس فراوان از ایشان امیدوارم مورد استفاده قرار بگیرد و بقیه خوانندگان وبسایت کورد علامه نیز برای ما مطالب خود را در زمینه زبان فرهنگ و ادب کردی ارسال نمایند.

نوشته شده توسط kurdalameh در سه شنبه 2 شهریور1389 ساعت 0:59 | لینک ثابت |
ملت کرد همانند کلیه ملل جهان دارای افتخاراتی بس عظیم است. فرزندانی در دامن آب و خاک کردستان پرورده شده اند  که نه تنها جامعه و ملت خود بلکه ملل دیگر هم از آنها بهره برده اند.

 کردها سردارانی چون «اشپوئن» « آریو برزن» «صلاح الدین ایوبی » «صارم بگ»

 وصحابی  چون «گابان»

و علمائی چون «ابن خلکان» «ابن قتیبه دینوری» «ابن اثیر» «قزلجی»

 و قاریانی چون «عبد الباسط»

و شعرائی چون «خانی» «حاج قادر کویی» «نالی» «په شیو» «موید زاده»

و فیلم سازانی چون «یلماز گونایی» بهمن قبادی»

 و رمان نویسانی چون «ابراهیم احمد» یاشار کمال» و نویسندگانی چون «بدلیسی» «قره داغی» «عقاد»  »بدر خان»

 و مترجمانی چون «محمد قاضی» «هه ژار» «خرم دل» «ابراهیمی»

و مبارزانی چون «شیخ سعید» «شیخ شمزینی» «احسان نوری پاشا» «شریف زاده» «معینی» «بارزانی بزرگ»

 و عرفایی چون« شیخ سراج الدین» «حسام الدین»  «شیخ عبید الله» و.......... داشته است.

باید مسلمین غیر کرد بیش از کردها به «صلاح الدین ایوبی» افتخار کنند. تا جهان باقی است مسلمین در تاریخ و تفسیر مدیون «ابن اثیر» و قاریان قران شاگرد «عبد الباسط» خواهند بود.

تاریخ ادب فاقد صد نفر مثل «خانی»  «نالی» و «مولوی» است وایران به وجود «هه ژار» و «محمدقاضی» افتخار می کند.

نوشته شده توسط kurdalameh در شنبه 9 مرداد1389 ساعت 1:27 | لینک ثابت |
«گیبودوس» یک منتقد و طنز نویس معروف فرانسوی است که معمولا در مورد همه ملتها می نویسد و نوشته هایش دارای اعتباری خاص و پر طرفدار است. طنزهایش معمولا عمیق هستند و هیچ وقت  طنزهایش حرمت شکنی و توهین به ملتی را بر ندارد. در مورد ملت کرد نیز طنزی نوشته بود که خواندن آن خالی از لطف نیست. او می گوید:

«یک دوست بوسنیائی دارم که هر وقت او را می بینم از بدبختی و مظلومیت ملتش می نالد، ومن هم  به او دلداری میدهم و به او می گویم : برو خدا را شکر کن اگر فلسطینی بودی چکار میکردی؟

یک دوست فلسطینی دارم که همیشه از سر گردانی و مظلومیت ملت خود گله و شکایت می کند، و من به او مگویم که برو امیدوار باش و زیاد ناراحت نباش، اگر کرد بودی چکار می کردی؟؟؟

یک دوست کرد دارم که ناله و شکایتی ندارد، من هم از این بابت خوشحال هستم، چون اگر شکایت می کرد آنوقت دیگر نمی دانستم چه طوری و با چه چیزی او را دلداری بدهم چه کسی را پیدا کنم که از او ستمدیده تر و سرگردانتر باشد؟؟؟!!!!! 

نوشته شده توسط kurdalameh در پنجشنبه 17 تیر1389 ساعت 1:42 | لینک ثابت |
سه روک بارزانی : جوان کورد از جوانان دنیا چیزی کم ندارد ، ادامه مطلب را به زبان کردی با حروف لاتین بخوانید :

Serok Barzanî: Ciwanên Kurd ne kêmî ciwanên din yê Cîhanê ne


avatar

Serokê kurdistanê Mesûd Barzanî, pêşwazîya hemwelatîyê kurd yê firrokevan Nerîman Enwer û tîma wî ya alîkar kir. Nerîman Enwer û tîma xwe firrokeyek dirist kirine û ev firroke dikare du kesan bihilgire.

Firrokeya van xortan di demek kêm de difirre û di demek kêm de dadikeve. Polîs jî dikarin vê firrokeyê bi kar bihînin û wezareta şarevanîyê jî dikare wê bi kar bihîne.

Di vê dîdara han de parêzgarê Hewlêrê Newzad Hadî jî amade bû û Nerîman Enwer, di vê dîdarê de behsa çawanîya diristkirina vê firrokeyê kir.

Nerîman Enwer got, ku gerek dest bi şoreşa zanînê û teknologiya jî bihê kirin û serokê kurdistanê destxweşî li wî û tîma wî kir.

Serokê kurdistanê got, ku heger derfet ji ciwanên kurd re hebe, ew dikarin di gelek waran de dahênanê bikin û ew bi ti awayî jî, ne kêmî ciwanên din yên cîhanê ne.

Serokê kurdistanê got, ku ya giring hebûna bawerîya bi xwe ye û ev karê ku van ciwanan encam dane, cihê şanazîya milletê kurd e.

Serokê kurdistanê got, ku ew dê bi hemû awayî piştgirîya van ciwanan bikin, da ku ew ê karên xwe berdewam bikin û di vê dema nêzîk ya pêş de, dêrendazek (merasîmek) mezin ji bo pêşandan û pêşwazîkirina vê firrokeyê saz bikin.

نوشته شده توسط kurdalameh در پنجشنبه 13 خرداد1389 ساعت 2:3 | لینک ثابت |
یک روزنامه آمریکائی( behsa) "هولیر" (پایتخت کردستان عراق) بمانند یک شهر و پایتخت اروپائی. ادامه مطلب را با زبان کردی و با نوشتار لاتین بخوانید:
 Hewlêr wek bajarek Ewropayê ye

NETKURD 

Di raporekê de rojnameyek Amerîkî behsa pêşketina berçav ya Herêma Kurdistanê dike û bi welatên Ewropayî re wê dişibhîne.

Di raporekê de rojnameyek Amerîkî behsa pêşketina berçav ya Herêma Kurdistanê dike û wê bi welatên Ewropayî dişibhîne.

Rojanmeya Weekly Standard ya Amerîkî di hejmara xwe ya nû de û di raporekê de wiha dinivîsîne, “Me di serdanek kurt de bo Herêma Kurdistanê ku 4 milyon û 500 hezar kes ji koma 30 milyon akinciyên Iraqê pêk tîne, wêneyeke cuda li beşên din yên Iraqê dît”.

Di raporê de wiha hatiye nivîsandin, “Li Herêma Kurdistanê mirov hest dike ku hêminiyek bi Rojhilatê Navîn ve diyar e û gefa terorîstan nagihîje wê, berevajî Bexdayê Amerîkî bi cil û bergên taybetî yên xwe di nav herêmê de hatin û çûnê dikin”.

Herêma Kurdistanê hêzên ewlehî û pêşmerge giring dizane, dûr ji tev pirsgirêkên beşên din yên Iraqê ye, kurd berevajî Ereban sipasiya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DYA) dikin ku ji destê rejîma Sedam azad kirine.

Her wiha raporê daye xuya kirin ku pêşketinên Hewlêrê û rewşa giştî ya Iraqê li hev cuda ne, balefirxaneya wekî ya Kenedî ya New Yorkê, banka, bazarên nû, avahî û hotel û tev pêşketinên vî bajarî wekî Ewropayê ne.

نوشته شده توسط kurdalameh در شنبه 1 خرداد1389 ساعت 15:32 | لینک ثابت |
            (کورد بوک) ۲۰ کتیب

 (معرفی چند کتاب کردی) ۲۰ کتاب

( التعرف علی کتب کردیه)  : ۲۰ کتب

۱-

گوڵبژێري  ئةدةبي كوردي (شيعري كوردي


۲-

سةما له ناو ئاگردا (شيعري كوردي)


۳-

بةرژةوةند (ئامۆژگاري



ادامه مطلب
نوشته شده توسط kurdalameh در چهارشنبه 15 اردیبهشت1389 ساعت 17:14 | لینک ثابت |

 آموزش زبان کردی و نمایی از آن در خیابان های شهر دیاربکر ( آمد ) در کردستان ترکیه

 


Li kolanên Amedê "dersên" kurdî dest pê kir
NETKURD
Aktuelbûn: 2010-04-15 11:28:00


Şaredariya Amedê bi panoyan li kolanên bajêr dest bi dersê kurmancî û zazakî kir.



Şaredariya mezin ya Amedê li ser pnoyên mezin û li seranserê bajêr anatomiya mirovî bi kurmancî û zazakî nivisand û bi vê yekê fiîlen dest bi dersên kurdî kir.

نوشته شده توسط kurdalameh در چهارشنبه 8 اردیبهشت1389 ساعت 2:43 | لینک ثابت |
شیخ محمود حفید(رهبر کرد) و ملک فیصل(پادشاه عراق)

 ( بین الشیخ محمود حفید(القائد الکرد )و ملک فیصل(ملک العراق)

 

در روز 13 ایلول سال 1921 میلادی "شیخ محمود حفید"( مشهورترین رهبر کُرد در جنگ جهاني اول) برای مذاکره با "ملک فیصل" به بغداد رفت ( یعنی 2 ماه بعد از انتصاب ملک فیصل به پادشاهی عراق) .

"شیخ محمود حفید" با همراهانش به قصر "ملک فیصل" رفت تا با او به بحث ومذاکره بنشیند،

هنگامیکه بحث و مذاکره میان آن دو شروع شد، "شیخ محمود" بر حقوق ملت کُرد اصرار و پافشاری کرد،

"ملک فیصل" به "شیخ محمود" گفت :

1- چه فرقی می کنه ؟ کُرد و عرب یکي است؟ دو ملت مسلمان هستند و هردو مسلمان؟!

"شیخ محمود" در جواب "ملک فیصل" گفت :

شعور دینی اسلامی بعد از سن تکلیف آغاز می شود ، اما شعور و حس ناسیونالیستی و ملی در خون آدم است و از بدو تولد وجود دارد .(پس ملیت پیش از دین است)

2- "ملک فیصل" به "شیخ محمود" گفت :

تو از سادات هستی و سادات هم از نسل پیامبر هستند و عرب هستند.؟!

"شیخ محمود" در جواب او گفت : اگر من به خاطر انتسابم به سادات عرب محسوب گردم؟ محمّد پیامبر اسلام (ص) هم از نسل حضرت ابراهیم و نوح است که آنها هم کُرد بوده اند، پس باید "پیامبر" هم کُرد محسوب گردد.

بدین ترتیب شیخ محمود ملک فیصل را ساکت کرد و مذاکرات بدون هیچ نتیجه ای به پایان رسید.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

في یوم 13 ایلول 1921 وصل الشیخ محمود حفید( أشهرقادة الکُرد في الحرب العظمی الاولی ) الی بغداد (اي بعد تنصیب ملک فیصل ملکا علی العراق بشهرین) .

ذهب الشیخ محمود الحفید برفقة الحاکم السیاسي لمقابلة الملک فیصل ، و التحدث معه ، و کان یأمل هو أن یکون الشیخ محمود حکمدارا ، أي متصرفا کالآخرین ، و عندما بدأ الحوار و النقاش ، أصرّ الشیخ محمود علی حقوق الکُرد ، و عند ذلک قال له الملک فیصل: لیس هناک فرق بیننا ، الکُرد و العرب شعبان مسلمان ، و أنت "سید" و "عربي" مثلي ، فردّ علیه الشیخ محمود بقوله : الشعور الدیني الاسلامي یبدأ مع بلوغ سنّ الرشد ، اما الشعور القومي فهو ممزوجة بالدم ، فأذا اعتبرت "عربیا" بسبب انتسابي الی السادة فإنّ نبینا محمد "ص" الذي یرتبط بإبراهیم و نوح من حیث النسب والقومیة ، فیجب أن یعتبر"کُردیا" حسب هذا المفهوم، فأسکت الملک فیصل .

نوشته شده توسط kurdalameh در شنبه 28 فروردین1389 ساعت 2:39 | لینک ثابت |

1 سلاو سالی تازه تان پیروز بیت به ریزان.(سلام سال نو شما مبارک و فرخنده)

2- ئه مه وی تاکه به یتیکی کوردی بنوسم و به بیرو رای خوم شه رح و ته حلیلی که م. (یک بیت شعر کردی را می نویسم و شرح می کنم به مناسبت سال نو در مورد زیباترین واژه "عشق" )

ئه وین گوله  ...............  مه لی پو په و چله.

ئه وین = عشق

گول = گل

مه ل = گنجشک

پو په و چل = شاخ و برگ

ترجمه بیت :

عشق گٍل است گنجشک روی شاخ و برگ است.

تحلیل :

در این بیت کوتاه و زیبای کُردی محاسن و معایب ، زشتیها و زیبائیها و نکات مثبت و منفی عشق بزرگترین موضوع تاریخ بشریت و زیباترین آن نگاشته شده و آمده است، چگونه ؟

محاسن :

در مصراع اول : عشق زیبا جلوه داده شده است و به گل که مظهر زیبائی است تشبیه شده است .

و در مصراع دوم : نیز به گنجشک که آن هم جلوه ای زبیا و دوست د اشتنی از طبیعت است با تصور بودن آن بر روی شاخ و برگ درخت تشبیه شده است.

معایب :

در مصراع اول :عشق به گُل تشبیه شده است که اشاره به کوتاه بودن عمرآن است و پرپر شدنش ،

و در مصراع دوم : عشق به گنجشک روی شاخ و برگ درخت تشبیه شده است که کنایه از عدم ثبات عشق است و نوسان و تغییر مداوم و پی در پی آن.

مکان عشق : قلب است، و قلب هم یک واژه عربی و به معنی دگرگونی و تغیر و انقلابات است و اسم دلیل بر مسمی است، بنابر این جمله : " همیشه در قلب منی " و "فقط تو در قلب منی " اشتباه است ، چرا ؟ چون دو واژه "قلب" و "همیشه" متضاد هستند و با هم جمع نمی شوند.گونه می شود جائی (قلب) که محل انقلابات و دگرگونی است چیزی (عشق) در آن همیشه ای و ثابت باشد؟؟؟؟؟؟؟؟؟!!!!!!!!!!!!!!!!

راستی نظر و تحلیل شما چیست؟ لطفا هر چی به ذهنتان رسید بنویسید.

نوشته شده توسط kurdalameh در جمعه 13 فروردین1389 ساعت 1:56 | لینک ثابت |
چندموضوع مهم (مواضیع هامّه )

فعلا تیتر آنها را می نویسم تا سر فرصت .........؟؟؟؟

۱-حلبچه برگ دیگری از جنایات علیه کردها و انسانیت.hj5

در ۱۶ مارس ۱۹۸۸ رژیم واقعا جنایتکار صدام حسین  با همکاری غربیان مدعی دروغین دموکراسی شهر کردنشین حلبچه را بمباران شیمیایی کردند . رمضان اوزتورک از روزنامه ملیت ترکیه اولین خبرنگاری بود که جنایات صدام حسین در این شهر را به تصویر کشید.
 
مجلس فدرال کانادا : فاجعه حلبچه جنایت علیه بشریت است.
مجلس فدرال کانادا روز ۱۶ آدار ( ماه کردی برابر با مارس ) سالروز بمباران شیمیایی حلبچه را گرامی داشت و این فاجعه را به عنوان جنایت علیه بشریت تصویب کرد. 
 
  (الذكرى الـ 22 لمأساة قصف مدينة حلبجة ومنطقتي شارزور وهورامان بالأسلحة الكيمياوية المحرمة دوليا)
 
------------------------------------------------------------------------------

 
۲- میخائیل لازاروف کردشناس معروف روس دار فانی را وداع گفت .
این کردشناس معروف در سن ۵۰ سالگی در تاریخ 12/3 2010 در شهر مسکو وفات کرد.
 
(توضیح بیشتر در مورد زندگر و کارهای بزرگ وی در ادامه خواهد آمد)
 
(موت لازرف الکردلوج المعروف فی روسیا 12/3 2010 بعد 50 سنة و سیأتی حیاته و آثاره بعون الله تعالی في فرصة مناسبة)
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
۳-
مجله جدیدی به نام هناره به جمع مطبوعات کردی پیوست .
برای توضیحات بیشتر درباره مجله هناره کلیک کنید روی :

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۴-رجب طیب اردوغان مسعودبارزانی رهبر منطقه فدرال کردستان را به ترکیه دعوت کرد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۵-پنجمین نمایشگاه بین المللی کتاب در هه ولیر ( اربیل ) برگزار می شود .

نوشته شده توسط kurdalameh در پنجشنبه 27 اسفند1388 ساعت 1:43 | لینک ثابت |

در کرکوک کردها اکثریت را به دست آوردند.

در انتخابات عراق در شهر کرکوک کردها اکثریت را به دست آوردند. این شهر مورد مناقشه کردها و عرب ها می باشد . اعراب در دوره صدام در آنجا اسکان داده شده اند . طبق ماده ۱۴۰ قانون اساسی عراق بایستی یک رفراندم در این شهر برگزار گردد تا مشخص شود این شهر نفتی جزو منطقه فدرال کردستان عراق خواهد بود یا تحت کنترل دولت مرکزی . به نظر می رسد نتیجه انتخابات می تواند نتیجه رفراندم را نیز پیش بینی کند.
پس می توان گفن که رفراندوم برگزار شده و نتیجه آن مشخص گشته است.
 

پس از انتخابات عراق کردهای آن کشور توانستند 70 نماینده به مجلس بفرستند.

نظر شما چیه؟؟؟؟

http://rizgari.com/modules.php?name=News&file=article&sid=23181


ادامه مطلب
نوشته شده توسط kurdalameh در جمعه 21 اسفند1388 ساعت 2:2 | لینک ثابت |

فلكلور كردی

***********************************

صور الحياة في الثقافة والفلكلور الكردي

تمهيد:

       في بيئات متجاورة تتقارب الاعراف وتتداخل الثقافات ويتأثر بعضها ببعض، وفي بلاد العراق التي أتسم اقليمها بالعلاقة بين السهل والجبل، بين أقليم الجبال وأرض السواد أبتداءً من عصور ما قبل التاريخ ومروراً بالسومرين والكوتيين والاكاديين والبابليين والميديين وحتى وقتنا الحاضر، تعانقت الثقافات وتبادلت الآثنيات محاسن نتاجاتها وصناعاتها واعمالها اليدوية والفكرية، رغم خصوصياتها، وانتجت حضارات رائعة خلدها الزمن.

الجبل والسهل:  مابين الجبل والسهل في العراق علاقات حميمة ولعل أقدم علاقة صميمية من هذا النوع وقعت في القرن السابع ق.م عندما تحالف الميديون الكورد مع جيرانهم البابليون في عهدي الملكين (كيخسرو) الميدي و (نبوبلاسر) البابلي في عقد عسكري ضد دولة أشور التي أذاقتهم المر آنذاك. وقد أدى ذلك التحالف فضلاً عن أسقاط الدولة الآشورية عام (612 ق. م) الى تعزيز العلاقة والمصاهرة بين العائلتين المليكتين الميدية والبابلية فقد طلب (نبو بلاسر) أبنة الملك الميدي لأبنهُ (نبوخذنصر) وعندما نقلت العروس الميدية (أماتيس) الى بابل تطلب الأمر من الملك أن يبني لزوجتهِ الجبلية قصراً أشبه بالجبل، فأبتكر البناءون البابليون والميديون والفرس واليونان بناء الجنائن المعلقة للعروس الكردية، هكذا أدى تزاوج الحضارات الى نتاج صرح حضاري خلدهُ التاريخ.

   في هذه البلاد حيث يعيش الكرد في أقليم كردستان  الجبلي، مكونين مع أخوتهم العرب في الوسط والجنوب السهلي،  دولة العراق الأتحادية المتطلعة للحياة الديمقراطية الحرة، يزدهر التراث الكردي الذي خلدهُ التاريخ، هو الآخر، ليكون مع التراث العربي فيه مزيجاً من الثقافات المتوارثة المتفاعلة بألوانها واطيافها وروائعها.

    هنا لابد لنا من أن نتحدث بشيء من الموضوعية عما خلفته السنون من تراث وفولكلور الشعب الكردي الذي صور الحياة الكردية بكل سماتها وصورها واحدثها الرائعة المؤثرة.

      يتضمن الفلكلور الكردي أحداث هامة وشاملة لحياة الشعب الكردي السالفة عبر القصص الشعبية والاشعار الملحمية والامثال والحكم والاساطير والحكايات والطرائق والنكات، فهي تمثل صوراً شتى للحياة العامة في هذا المجتمع العريق بما في ذلك فنونهُ واحتفالاتهِ وسلوكهِ.

  


ادامه مطلب
نوشته شده توسط kurdalameh در شنبه 17 بهمن1388 ساعت 0:45 | لینک ثابت |

مصادر تاریخ فرهنگ کُرد در اروپا

در اروپا به خاطر پیدایش امپریالیسم نوین، در قرون 18 و 19 به دلیل نظام سرمایه داری، شرق شناسی به عنوان یک علم و دانش، رو به عرصه و پیشرفت نهاد، و موضوع آن تمامی آسیا و آفریقا را در برگرفت، بویژه منطقه خاورمیانه را، به خاطر دولتهای مهم، ترکهای عثمانی (1300-1924) و قاجارهای ایران (1794-1924) و دیگر ملل منطقه.

بدون شک، توجه بیشتر در این میان ، ، به دلیل دین اسلام و قران و احادیث نبوی (ص)،به اعراب اختصاص یافت، و مستشرقان بیشتر به فرهنگ و زبان و ادب این ملت پرداخته و بر آن تمرکز نمودند.

در این حرکت ، نهضت شرق شناسی ، کُرد را هم بی نصیب نگذاشته و مستشرقین به فرهنگ و ادب و زبان کُردی همانند دیگر ملتها توجه خاصی نمودند، و علاوه بر انکه در کنار دیگر ملتها به کرد شناسی پرداختند، به طور مستقل نیز کتابها و پژوهشها و مقالات فراوانی نوشته شد، و حتی برخی از آنها کار خود را بر "کُرد شناسی" متمرکز نموده و منحصرا در مورد کُرد می نوشتند و متخصص این امر می گشتند.

در این مقاله می خواهیم، نهضت "کُرد شناسی" در اروپا را دوره کنیم و مصادر و منابع فرهنگ و زبان و ادب کردی را که بوسیله مستشرقین اروپائی جمع آوری شده است را معرفی کرده و سهم هر یک از آن کشورها را به صورت مختصر ، ذکر کنیم، البته، در این میان روسیه را که سهم مهمی در کرد شناسی دارد، خارج کرده و به یک مقاله ویژه واگذار میکنیم، تا به زودی مستقلا، به ان نیز بپردازیم.

بدیهی است، که اروپا در دو قرن اخیر، به دلیل پیشرفتی که در زمینه های مختلف کسب کرده بود، به طمع استعمار و سیطره بر کشورهای و دیگر مناطق جهان افتاد، و به همین سبب روانه مناطق این طرف دریاها شده و با فرهنگهای مختلف روبرو شدند، و توجه آنها را به خود جلب نمود، و نیز برای توسعه سلطه استعماری خویش نیاز به آگاهی کامل از فرهنگ و زبان وادب کشورها و مناطق تحت سلطه داشتند، لذا به شرق شناسی علاقمند گشته و به ان پرداختند، کشورهای اروپائی که به "کرُد شناسی اهمیت دادند و به آن پرداختند، به ترتیب زیر می باشد:

1- انگلیس (بریتانیا) : انگلیس به اندازه عمر شرق شناسی خویش، در خدمت سیاست امپراطوری خود بوده است، و به پژوهش در مورد ملتهای خاورمیانه ،قفقاز و شمال آفریقا، از عرب، فارس، ترک و کرُد و همه ملتهای زیر پوشش سه نژاد ، هندو اروپائی، سامی و مغول در این مناطق می پرداخته است.

از جمله کرُد شناسان معروف انگلیسی عبارتند از ( ریچ، سون، ادموند، مکنزی) و ... ، اینان کتاب، مقاله و پژوهشهای ویژه ای در مور کرُد نوشته و دارند، و نیز دست نوشته ها و مخطوطات کرُدی با ارزشی را جمع آوری نموده اند، که مقدار زیادی ازآنها چاپ شده و تعدادی دیگر از آنها را در موزه ها نگداری نموده و برای آنها بیوگرافی تهیه کرده اند، دست نوشته های کرُدی در انگلیس، در موزه لندن نگهداری می شوند، برخی از این دست نوشته ها را کُرد شناسان انگلیسی به موزه خانه هدیه کرده و برخی دیگر را "مینورسکی" هنگامیکه در لندن بود بدانجا هدیه نموده است.

2- آلمان: منابع و مصادر کردشناسی(کُردولوژی) موجود در آلمان ، از نظر علمی بسیار عمیق، پر محتوا، سودمند و با ارزش است، هر چند از نظر حجمی از آنچه که در انگلیس و روسیه کمتر می باشد، آلمانها در مورد کُرد بیشتر در زمینه های فلسفه، ارکیولوژی، دین ، زبان و ادب (کلاسیکی و ملی) کار کرده اند، مقوله شرق شناسی در آلمان، مستشرقان بزرگی همچون "اسکارمان، هایدنگ، هارتمان، و بنیته ر" را معرفی می کند، که همه آنها به شیوه آکادمیک کار خود را انجام داده و دارای مدارک و مدارج علمی بالائی بوده اند، و خدمت فراوانی به روشنفکری و فرهنگ کُرد نموده اند.

"اسکارما" در سفر ابتدای قرن 20 خود به ایران ، منابع و مصادر فراوانی را حول ادب و فرهنگ کُردی گردآوری نمود، که بخشی از آن را خود در زمان حیاتش به چاپ رساند ، برخی دیگر بعد از حیاتش به چاپ و منتشر گردید، و بخشی دیگر از آن هنوز منتشر نشده و نگهداری می شود.

دست نوشته و مخطوطات کُردی زیاد و با ارزشی در آلمان در شهرهای (ماربورگ و برلین) به ثبت رسیده و نهداری می شود.و بیشتر آنها به لهجه " گوران" و "کرمانج بالا" ، و تعدادی هم به لهجه" کرمانج پائین" می باشد. که هیچ کدام به چاپ نرسیده اند.

3 فرانسه

نوشته شده توسط kurdalameh در پنجشنبه 12 آذر1388 ساعت 1:25 | لینک ثابت |

مدخلی بر نقد خواننده: "لیلی فریقی"

بی شک یکی از مهمترین و پر مخاطب ترین هنرها هنر موسیقی است،که آدمها شبانه روز چندین ساعت وقت پر بهای خود را با آن سپری می کنند، چه در منزل ، ماشین، محل کار، سالنهای موسیقی و غیره...

موسیقی به عنوان یک اثر هنری در طول تاریخ به مثابه اُبژه ای قابل بررسی، از منظرهای گوناگون پدیدار شناختی، ساختگرایانه و پسا ساختگرایانه مورد ارزیابی قرار گرفته است، و می توان همه این نگره ها را در دو طبقه بندی کلی قرار داد:

1- نقد معطوف به اثر.

2- نقد معطوف به صاحب اثر.

گونه اول، اثر را پدیداری با ساز وکار مستقل در نظر می گیرد، که پس از تولید از مؤلف و صاحب اثر جدا شده و راه خود را می پیماید که در مکاتب و نقدهای جدید ادبی مانند هرمنوتیک فلسفی و پست مدرن اصطلاح "موت مؤلف" را برای آن بکار می برند، و در این نوع نقد مهم نیست که مؤلف و صاحب اثر کی بوده و یا چه منظوری از خلق اثر داشته است و یا اگر مهم است، ایده و نظر او از آنچه مخاطب دریافت می کند، اهمیت بیشتری ندارد، و رکن اصلی "متلقی " است، و مهم دریافت خواننده است.

اما در گونه دوم ، اثر به هر حال مرتبط با خالق خود است ودر تحلیل آن نباید از شرایط، ،خصوصیات روحی، جنسیتی، فکری، محیطی ، قومی و غیره مؤلف غفلت کرد، چون همه آنها در فرایند تولید اثر تاثیر گذار هستند.

برای نقد خواننده مورد نظر ما "خانم لیلی فریقی" نیز این امر صدق می کند و از این قانون مستثنی نیست. و برای نقد او و آثارش باید از این منوال استفاده کرد.

در فرهنگ و جامعه شرقی به صورت کلی، و بویژه در.... ؟ متاسفانه نقد علمی وجود نداشته و یا بسیار اندک است، و در این عرصه فعالیت آنچنانی باز هم متاسفانه دیده نمی شود، وجای آن بسیار خالی است، و به همین دلیل است که تمام اصطلاحات نقدی ما ترجمه شده هستند و تقلیدی.

جهت نقد "لیلی فریقی" بر اساس گونه اول، چند آهنگ او را مورد بررسی و تحلیل قرار میدهیم: 1- "سفر" 2- گویم لی گرن" 3- پر به دونیا هاوار ئه که م".

به صورت کلی اکثر آهنگهای لیلی فریقی تقرببا با اشعاری کلاسیک و محتوائی رمانتیک هستند، که به نظر بنده آهنگ "سفر" از نظر محتوائی و مضمونی بهترین آنها است، که اینگونه آغاز می شود: " مؤلف که به هر دلیلی مهاجرت می کند و وطن ودیار(یا محبوب و دوست) خویش را ترک می گوید، و به یک جای بهتر و مرفه تر می رود ( مثلا از جهان سوم به جهان اول) فکر می کرده بدانجا که رسید، دیگر همه چیز را فراموش خواهد کرد، اما.... غافل از اینکه عشق به وطن (یا محبوب) طوقی بر گردنش شده و رهائی از عشق آن غیر ممکن است، و لحظه به لحظه زخم و ریش دلش بیشتر و تازه تر میگردد، و قابل التیام نیست، و متوجه می شود که عشق او، شادی و غم او همانی است که رهایش کرده است، و خطاب به او می گوید : شادی و غم من با شادی و غم تو عجین شده و پیوند خورده است.

و ادامه می دهد: ای وطن تو را ترک می گویم و در حالیکه مطمئن هستم، در بهترین جای دنیا و در عالیترین زندگی، باز به انتظار تو به سر می برم و در همه لحظه ها ،حتی زمانی که سر به بالین میگذارم، خاطرات تو به سراغم می آید.

پس از اظهار ناله از فراق یار (وطن) به ناکامیهای گذشته می پردازد و اینکه تلاشهایش جهت سربلند کردن و پیشرفت ملتش و نیز رسیدن ملت و وطنش به آمالی که داشته بی نتیجه مانده است، "سالهاست چشم انتظار هستم، و درخت امیدم همچنان بی ثمر مانده است، شکوفه های عمرم شکوفا نمی شوند، قدمهایم پیوسته مرا به عقب می کشند و تنها نفس نا امیدی برایم باقی مانده است.

بعد دوباره سعی می کند امید را باری دیگر به خود بازگرداند، و از یار (وطن) خود می خواهد، که او را از یاد نبرد، "همچنانکه من تو را از یاد نخواهم برد، و هنگام غروب آفتاب و برگ ریزان به یاد سوز عشق به جا مانده ام باش، من از تلاش دست بر نمی دارم و به راهم ادامه می دهم، تا توی واقعی را پیدا کنم، یا اینکه به ناچار خود نوزاد امید و آرزوی خویش را دوباره خاک کنم "( احدی الحسنیین).

و اعلام می کند که، هیچگاه از تلاش برای تعالی وطن و ملت خود دست بر نمی دارد، هر چند جان خود را در این راه قربانی کند.

و اما در نقد معطوف به صاحب اثر، نگارنده این مقاله چیزی در دست ندارد، ولی نقدهائی که شنیده می شود، بیشتر عامیانه و غیر آکادمیک می باشد، که به دو دسته مخالف و موافق تقسیم می گردد، و بنده نیز به ذکر آن اکتفا نموده و قضاوت را به خوانندگان فهیم می سپارم:

مخالفان "لیلی فریقی" بر این باورند که او سنت شکنی کرده و در ظاهر و پوشش خود از فرهنگ کردی که متاثر از اسلام ناب است، عدول نموده است، و این امر با فرهنگ ملت کرد که اکثریت آن مسلمان و معتقد به باورهای دینی هستند، سازگاری ندارد،

و در مقابل مخالفان، موافقان "لیلی فریقی" بر این باورند که سنت شکنی نسل جوان، یک امر طبیعی است، و هنرمندان و خوانندگان کرد هنگامیکه به اطراف خود می نگرند، ملتهای همجوار خویش را می بینند، که آنها هم آکثریت مسلمان دارند، و سنت شکنی کرده اند و خیلی فراتر از خواننده مورد نظر ما رفته اند، همانند ملل عرب و فارس و ترک و غیره. طبیعی است که هنرمندان جوان کرد نیز به آنها تاسی جویند. و بر اساس اصل پلورالیسم حقیقت نمی تواند واحد باشد.

راستی، نظر شما چیست؟ لطفا نظر خود را بنویسید.

نوشته شده توسط kurdalameh در جمعه 8 آبان1388 ساعت 23:31 | لینک ثابت |